برگيرند . و خلاصه مطلب اينكه تقدير كرد تا به عنوان وسيله بدان بنگرند ، نه به نظر استقلالى ، و به عبارت ديگر زندگى دنيا را وسيله زندگى آخرت قرار دهند ، نه اينكه آن را هدف پنداشته و ما وراى آن را فراموش كنند ، و يا راه را مقصد گرفته ، در عين اينكه مشغول رفتن به سوى پروردگار خويشند رفتن را مقصد بپندارند ، هم چنان كه قرآن كريم فرموده : « إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ، وَإِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً » « 1 » . چيزى كه هست اين بىخبران غفلتزده ، اين وسائل ظاهرى الهى را كه مقدمات و وسائلى براى بدست آوردن رضوان اللَّه هستند ، امورى مستقل پنداشتند ، و محبوب بالذات شمرده ، خيال كردند كه اين امور مادى مىتواند ايشان را از خداى سبحان بىنياز سازد ، و به همين جهت دنيايى كه خلق شده تا نعمت و وسيله تقرب و پاداش اخروى آنان باشد ، بر ايشان نقمت و عذاب شد ، هم چنان كه قرآن كريم فرمود : « إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناه مِنَ السَّماءِ ، فَاخْتَلَطَ بِه نَباتُ الأَرْضِ ، مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالأَنْعامُ ، حَتَّى إِذا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَها ، وَازَّيَّنَتْ ، وَظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها ، أَتاها أَمْرُنا لَيْلًا أَوْ نَهاراً ، فَجَعَلْناها حَصِيداً ، كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ - تا آنجا كه فرمود : وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ، ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكانَكُمْ ، أَنْتُمْ وَشُرَكاؤُكُمْ ، فَزَيَّلْنا بَيْنَهُمْ - تا آنجا كه فرمود : وَرُدُّوا إِلَى اللَّه مَوْلاهُمُ الْحَقِّ ، وَضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ » « 2 » . كه اين آيات به مساله حيات دنيا اشاره نموده و مىفرمايد امر حيات و زينت زندگى به

--> ( 1 ) اين مائيم كه بين دلهاى شما و آنچه در زمين است رابطه محبت برقرار كرده‌ايم ، تا شما را بيازماييم ، و معلوم كنيم كه عملكرد كداميك از شما بهتر است ، و همين ما به زودى همه اين محبوبهاى دنيايى را در نظرتان چون خاكى خشك بىارزش خواهيم كرد ( سوره كهف آيه 8 ) . ( 2 ) مثل زندگى دنيا مثل آبى است كه ما آن را از آسمان نازل كرديم ، و جزء گياهان زمين شد ، گياهانى كه مردم و حيوانات آن را مىخورند ، و نتيجه نزول آن آب ، سرسبزى و خرمى زمين شد ، و اهل زمين پنداشتند كه اين خودشانند كه زمين را مىآرايند ، در اين هنگام است كه عذاب ما يا در شب و يا در روز مىرسد ، و گياهان را درو مىكند ، گويا ديروز اصلا نبوده ، - تا آنجا كه مىفرمايد - و روزى كه ما همه آنان را محشور مىكنيم ، و سپس به مشركين ، مىگوئيم تكان نخوريد ، شما و شركائتان بر جاى باشيد ، آن گاه بين آنان و شركاءشان جدايى افكنيم ، ( تا آنجا كه فرمود ) به سوى خدا مولاى حقيقيشان برگردانيده مىشوند ، و شركائى را كه براى خدا تراشيده بودند و به خدا نسبت مىدادند نمىيابند ( سوره يونس آيه 30 ) .